Drenaj Sistemlerinde Yağ Tutucu ve Sediman Ayırıcı Kullanımı

Yüzey drenajında toplanan su her zaman temiz değildir. MazgalPro olarak sahada sıkça karşılaştığımız durum şudur: otopark, akaryakıt istasyonu veya sanayi tesisinde mükemmel çalışan bir kanal-mazgal sistemi var, ama toplanan yağmursuyu motor yağı, akaryakıt ve kimyasal kalıntılarla karışmış. Bu suyu doğrudan altyapıya vermek hem çevre mevzuatını ihlal eder hem de boru tıkanıklığına yol açar. Yağ tutucu ve sediman ayırıcı, drenaj sisteminin arıtma halkasıdır — mazgal ve kanal ne kadar iyi çalışırsa çalışsın, bu halka eksikse sistem bütünü bozulur.

Yağ Tutucu Nedir ve Nasıl Çalışır?

Yağ tutucu (oil separator), suyun yoğunluk farkını kullanarak yağ ve akaryakıtı yüzeyde tutup temiz suyu alttan deşarj eden ünitedir. Çalışma prensibi yerçekimi ayrıştırmasına dayanır: yağın yoğunluğu sudan düşük olduğu için yüzeyde kalır, temizlenmiş su alt çıkıştan devam eder.

• Sınıf I (koalesans filtreli): Çıkış konsantrasyonu ≤5 mg/L. Akaryakıt istasyonu ve hassas bölgelerde zorunludur.
• Sınıf II (yerçekimi ayırıcı): Çıkış konsantrasyonu ≤100 mg/L. Otopark ve genel sanayi alanlarında kullanılır.
• Bypass'lı sistemler: Yoğun yağış anında debinin büyük kısmını yağ tutucudan geçirmeden deşarj eder; ilk yıkama (first flush) suyunu arıtır.

Sediman Ayırıcı (Çamur Tutucu)

Sediman ayırıcı, drenaj suyundaki kum, toprak ve katı parçacıkları çöktürerek boru hattını ve alt yapıyı korur. Yağ tutucunun öncesine yerleştirilir; böylece yağ tutucunun ömrü ve etkinliği artar.

Sediman ayırıcı olmadan çalışan bir yağ tutucu kısa sürede tıkanır ve fonksiyonunu yitirir. Bu nedenle ikili kullanım standart uygulamadır.

Nerelerde Yağ Tutucu Zorunludur?

Türkiye çevre mevzuatı ve TS EN 858 standardı kapsamında yağ tutucu kullanımının zorunlu olduğu alanlar:

• Akaryakıt istasyonları ve LPG dolum tesisleri
• Araç yıkama tesisleri
• 50 araçtan fazla kapasiteli otoparklar
• Sanayi tesisi avlu ve yükleme alanları
• Atölye, garaj ve bakım istasyonları
• Lojistik depo ve antrepo sahaları

Bakım ve İşletme

Yağ tutucu ve sediman ayırıcı pasif ekipman değildir; düzenli bakım gerektirir:

• Sediman haznesi: 3-6 ayda bir boşaltılmalıdır. Doluluk oranı %50'yi geçmemelidir.
• Yağ haznesi: Birikmiş yağ lisanslı atık firmasıyla bertaraf edilmelidir.
• Koalesans filtre: Yılda en az bir kez temizlenmeli, 3-5 yılda değiştirilmelidir.
• Alarm sistemi: Yağ seviyesi kritik eşiği aştığında uyarı veren sensör takılması önerilir.
• Kayıt tutma: Bakım tarihleri ve atık bertaraf belgeleri çevre denetimlerinde ibraz edilmelidir.

Drenaj Sistemiyle Entegrasyon

Yağ tutucu, drenaj hattında mazgal veya kanaldan sonra, deşarj noktasından önce konumlanır. Doğru entegrasyon için giriş-çıkış kotları, bağlantı çapları ve debi kapasitesi projelendirilmelidir. MazgalPro olarak otopark ve sanayi projelerinde drenaj kanalı ile yağ tutucu arasındaki bağlantıyı bütüncül projelendiriyoruz; yetersiz boyutlandırılmış bir yağ tutucu ya yetersiz arıtma yapar ya da drenaj hattında darboğaz oluşturarak yüzeyde taşkına neden olur.